جمعیت
بر اساس سرشماری سال ۱۳۹۵، هویزه میزبان ۳۸,۸۸۶ نفر در قالب ۴,۹۰۴ خانوار است. این جمعیت عمدتاً از قومیت عرب تشکیل شده و مردم به زبان عربی و فارسی سخن میگویند.
تاریخچه؛ از شکوه تا ویرانی و بازگشت
هویزه یا هوزگان، شهری است که نامش با جنگ ایران و عراق گره خورده است. در ۱۵ دی ۱۳۵۹، پس از شکست عملیات نصر، این شهر به اشغال نیروهای عراقی درآمد و تقریباً به طور کامل تخریب شد. اما در ۱۸ اردیبهشت ۱۳۶۱، با عملیات الی بیتالمقدس، هویزه آزاد شد و بار دیگر نفس کشید. امروز، از آن روزهای تلخ، تنها قدمگاه عباس و چند ساختمان مخروبه باقی مانده است.
مردم؛ میراثداران زبان و فرهنگ
مردم هویزه امروزه بیشتر عربتبار هستند و در کنار زبان عربی، از فارسی نیز استفاده میکنند. این شهر در دوران جنگ تقریباً خالی از سکنه شد، اما پس از آزادی، دوباره جان گرفت. جالب است بدانید که ابن بطوطه، جهانگرد مشهور مراکشی، در سده هشتم هجری به هویزه سفر کرده و در سفرنامه خود آن را «حویزاء» نامیده و نوشته است: «شهری کوچک است و سکنه آن از عجم هستند.»
هویزه در جنگ ایران و عراق
با شروع جنگ، در ۲۷ دی ۱۳۵۹، ارتش بعث عراق به هویزه حمله کرد و شهر را به اشغال درآورد. عراقیها ابتدا شهر را غارت کردند و افراد ناتوان و بیمار را به بصره فرستادند. سپس، مانند داعش، با بولدوزر و ماشینآلات سنگین، خانهها، مدارس، مغازهها، بیمارستان، اماکن مذهبی و نخلستانها را ویران کردند. گزارشهای تکاندهندهای از زندهبهگور کردن مردم، تجاوز و سوزاندن ساکنان باقیمانده وجود دارد. همچنین، عراقیها هزاران مین در زمینهای کشاورزی اطراف کاشته بودند. سرانجام، در ۱۸ اردیبهشت ۱۳۶۱، هویزه پس از ۱۶ ماه اشغال، در مرحله دوم عملیات الی بیتالمقدس آزاد شد.
خاستگاه نامگذاری
به گفته راجر سیوری، خوزستان سرزمین مردمان هوزی یا حوزی است. نام اهواز، شوش و حویزه همه ریشه در این قوم باستانی دارند. واژه «اوز» در عربی به صورت «هوز» یا «حوز» درآمده و «اهواز» جمع آن است. «هویزه» نیز به معنای «هوز کوچک» است. این شهر در دوره قاجار حویزه و در دوره پهلوی هوزگان نامیده میشد و در سال ۱۳۶۲ به هویزه تغییر نام یافت.
تاریخ؛ از ساسانیان تا قاجار
هویزه در دوره ساسانیان و به دست شاپور دوم ساخته شد. در سده چهارم هجری، در زمان خلیفه طائی، توسط دبیس بن عفیف اسدی بازسازی گردید.