تاریخچه
اگر به دهههای دور سفر کنیم، در فرهنگ جغرافیایی ایران (تألیف حسینعلی رزمآرا در دهه ۳۰ شمسی) تصویری زنده از این منطقه میبینیم: «بوئین، قصبهای مرکز بخش بوئین تابع شهرستان قزوین است. در ۵۴ کیلومتری جنوب قزوین، در جلگهای با آبوهوای معتدل، ۲۲۳۵ سکنه شیعه مذهب و ترکی زبان دارد. آب آن از قنات و رودخانه حاجی عرب تأمین میشود و محصولاتش غلات، چغندر قند و سیبزمینی است. شغل مردم زراعت و گلیم و جاجیمبافی است و ادارات بخشداری، ژاندارمری، بهداری و فرهنگ در آن فعال هستند.» این روایت، ریشههای عمیق کشاورزی و فرهنگی این شهر را به تصویر میکشد.
وجه تسمیه
نام بویینزهرا ریشه در باورهای کهن دارد. این واژه از سه بخش «بو» (چشمه)، «یین» (خدا) و «زهرا» (مقدس) تشکیل شده و به معنای «چشمه خدای مقدس» است. این نام به ایزدبانوی آناهیتا اشاره دارد که معبدی در این منطقه به نام «ناهید» (و بعدها خاتون، بیبی، دختر) داشته است. پس هر بار که نام این شهر را میشنوید، به یاد چشمههای مقدس و الهههای باستانی بیفتید.
مشخصات جغرافیایی
بویینزهرا در مختصات ۵۰ درجه و ۴ دقیقه طول شرقی و ۳۵ درجه و ۴۶ دقیقه عرض شمالی، در ارتفاع ۱۲۱۰ متری از سطح دریا قرار دارد. آبوهوای آن معتدل مایل به گرم و خشک است؛ یعنی تابستانهایی نسبتاً گرم و زمستانهایی سرد و دلپذیر. این موقعیت، آن را به مقصدی ایدهآل برای سفرهای بهاری و پاییزی تبدیل کرده است.
مردم
مردم خونگرم بویینزهرا به زبان ترکی آذربایجانی سخن میگویند و مهماننوازی آنها زبانزد است. با هر لبخند و سلامی که از آنها میبینید، گرمای فرهنگ اصیل ایرانی را لمس خواهید کرد.
اقتصاد
اقتصاد بویینزهرا بر پایه کشاورزی و صنعت استوار است. زمینهای حاصلخیز و باغات سرسبز آن، محصولاتی چون پسته، بادام، گردو، گندم، جو، چغندر قند و میوههای سردرختی را به ارمغان میآورند. روستای امیرآباد نو نیز به خاطر تولید نهالهای مرغوب شهرت دارد. این شهرستان میزبان چهار شهرک صنعتی فعال و نیمهفعال (آراسنج، دانسفهان، شال و سگزآباد) و مجتمعهای بزرگی مانند آپاداناسرام (کاشی و سرامیک)، آرین فولاد و پاکنام (بهداشتی و شوینده) است. همچنین با بزرگترین جمعیت دامی استان قزوین و واحدهای پرورش مرغ و گاو، نقش مهمی در تأمین مواد غذایی منطقه ایفا میکند.
گردشگری
اگر اهل کشف مکانهای تاریخی و طبیعی هستید، بویینزهرا شما را شگفتزده خواهد کرد. از جمله جاذبههای دیدنی آن میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- کاروانسرای شاه عباسی روستای حجیب: یادگاری از دوران صفوی که هنوز شکوه خود را حفظ کرده است.
- کاروانسرای شاه عباسی محمدآباد: توقفگاهی برای کاروانهای قدیمی در مسیر ابریشم.
- بوستان امام علی (آقا امام): فضایی سبز و آرام برای استراحت و تفریح.
- پل شاه عباسی ولدآباد: پلی تاریخی که بر روی رودخانهای فصلی خودنمایی میکند.
- تپه قبرستان قره تپه: محوطهای باستانی که رازهای هزاران ساله را در خود نهفته دارد.
- خانه صمدیها: نمونهای از معماری سنتی و اصیل این منطقه.
ترابری
دسترسی به بویینزهرا بسیار آسان است. این شهر در کنار جاده ۳۸ (تهران-تاکستان) قرار دارد و از طریق راههای اصلی به مرکز استان و دیگر شهرها متصل میشود. نزدیکی به قزوین و تهران، آن را به مقصدی محبوب برای سفرهای یکروزه تبدیل کرده است.
روستاهای شهرستان بویینزهرا
بر اساس دادههای ایرانگاه، در شهرستان بویینزهرا ۲۴۰ آبادی در ۱۴ دهستان و ۶ بخش ثبت شده است که ۱۷۳ آبادی از آنها دارای جمعیت ساکن هستند و مجموع جمعیت روستایی ثبتشدهی آنها ۷۹٬۹۹۴ نفر است. فهرست کامل را در صفحهی روستاهای شهرستان بویینزهرا ببینید.
دهستانهای شهرستان بویینزهرا
- دهستان زهرای بالا — بخش مرکزی، ۳۷ آبادی، ۱۱٬۳۱۶ نفر جمعیت
- دهستان دشتابی شرقی — بخش دشتابی، ۲۱ آبادی، ۹٬۵۳۲ نفر جمعیت
- دهستان زهرای پایین — بخش مرکزی، ۲۰ آبادی، ۷٬۹۷۳ نفر جمعیت
- دهستان حصارولیعصر — بخش آوج، ۲۳ آبادی، ۷٬۲۸۸ نفر جمعیت
- دهستان دشتابی غربی — بخش دشتابی، ۱۵ آبادی، ۶٬۸۳۴ نفر جمعیت
- دهستان شهیدآباد — بخش آوج، ۱۷ آبادی، ۶٬۳۲۴ نفر جمعیت
- دهستان سگزآباد — بخش مرکزی، ۱۶ آبادی، ۵٬۷۳۸ نفر جمعیت
- دهستان رامندجنوبی — بخش رامند، ۱۴ آبادی، ۵٬۳۷۹ نفر جمعیت
- دهستان خرقان شرقی — بخش آبگرم، ۲۷ آبادی، ۵٬۰۹۴ نفر جمعیت
- دهستان آبگرم — بخش آبگرم، ۱۸ آبادی، ۴٬۲۹۷ نفر جمعیت
- دهستان زین آباد — بخش شال، ۱۳ آبادی، ۳٬۸۹۸ نفر جمعیت
- دهستان ابراهیم آباد — بخش رامند، ۹ آبادی، ۳٬۰۱۵ نفر جمعیت
- دهستان خرقان غربی — بخش آوج، ۹ آبادی، ۱٬۶۸۷ نفر جمعیت
- دهستان قلعه هاشم — بخش شال، ۱ آبادی، ۱٬۶۱۹ نفر جمعیت
پرجمعیتترین روستاهای شهرستان بویینزهرا
- روستای عصمتآباد — دهستان زهرای بالا، ۳٬۵۱۰ نفر
- روستای اراسنج جدید — دهستان زهرای پایین، ۳٬۳۱۸ نفر
- روستای خوزنین — دهستان رامندجنوبی، ۲٬۸۶۵ نفر
- روستای شاهین تپه — دهستان دشتابی شرقی، ۲٬۴۰۲ نفر
- روستای اردلان — دهستان حصارولیعصر، ۲٬۱۸۹ نفر
- روستای خونان — دهستان زهرای بالا، ۱٬۷۳۷ نفر
- روستای رودک — دهستان سگزآباد، ۱٬۶۳۱ نفر
- روستای طزرک — دهستان قلعه هاشم، ۱٬۶۱۹ نفر
- روستای زینآباد — دهستان زین آباد، ۱٬۶۱۱ نفر
- روستای شهرستانک — دهستان دشتابی شرقی، ۱٬۵۶۸ نفر
بانکها و شعب بانکی بویینزهرا
بر اساس دادههای ایرانگاه، ۲۳ شعبه از ۱۲ بانک در شهرستان بویینزهرا فعال است که ۳ شعبه از آنها دارای خودپرداز هستند. پرشعبهترین بانکهای بویینزهرا بانک ملی ایران با ۴ شعبه، بانک کشاورزی با ۴ شعبه و بانک صادرات ایران با ۴ شعبه هستند.
فهرست شعب بانکها در بویینزهرا
- شعب بانک ملی ایران در بویینزهرا — ۴ شعبه، ۳ شعبه دارای خودپرداز
- شعب بانک کشاورزی در بویینزهرا — ۴ شعبه
- شعب بانک صادرات ایران در بویینزهرا — ۴ شعبه
- شعب بانک سپه در بویینزهرا — ۲ شعبه
- شعب بانک تجارت در بویینزهرا — ۲ شعبه
- شعب بانک مسکن در بویینزهرا — ۱ شعبه
- شعب بانک قرضالحسنه مهر ایران در بویینزهرا — ۱ شعبه
- شعب بانک ملت در بویینزهرا — ۱ شعبه
- شعب پست بانک ایران در بویینزهرا — ۱ شعبه
- شعب بانک رفاه کارگران در بویینزهرا — ۱ شعبه
- شعب بانک شهر در بویینزهرا — ۱ شعبه
- شعب بانک توسعه تعاون در بویینزهرا — ۱ شعبه
بیمارستانهای بویینزهرا
در ایرانگاه ۲ بیمارستان از شهرستان بویینزهرا ثبت شده است که مجموعاً ۶۲ تخت فعال دارند.
- بیمارستان امیرالمومنین (ع) بوئین زهرا — عمومی، ۶۲ تخت فعال
- کلینیک ویژه بویین زهرا — عمومی